Wyboru obiektów dokonał zespół konserwatorów Muzeum Chopina, zaś kryteria, którymi się kierowali były różnorodne: etap konserwacji zabytku, jego rodzaj oraz materiał, z którego został wykonany. Pamiątki nawiązują bezpośrednio do postaci Fryderyka Chopina, jego najbliższego otoczenia oraz epoki, w której żył i tworzył. Dwa z pokazów będą nawiązywać do tematyki Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego – uhonorowany zostanie wówczas m.in. pomysłodawca wydarzenia, profesor Jerzy Żurawlew.
Pierwszym z prezentowanych zabytków będzie skórzany sakwojaż (rodzaj pudła) na kapelusz należący do Fryderyka Chopina.
Pokaz sakwojaża na kapelusz potrwa od 2 marca do 11 kwietnia 2021 r.
Zapraszamy do zakupu biletów online: www.bilety.nifc.pl.
Sakwojaż na kapelusz Fryderyka Chopina
Pokaz konserwatorski w Muzeum Fryderyka Chopina
2 marca - 11 kwietnia 2021 r.
Młody polski kompozytor był ulubieńcem paryskich salonów, nic więc dziwnego, że z wyjątkową pieczołowitością podchodził do kwestii swojego wyglądu. Dbałość tę wyniósł jeszcze z domu rodzinnego. Strój uzupełniony o subtelne i eleganckie detale (spinki do gorsu, rękawiczki, kapelusze) podkreślały osobowość artysty. Na karykaturze 15-letniego Maurice Sanda Fryderyk Chopin dumnie kroczy w wysokim cylindrze. Jak wyjątkowe musiało być nakrycie głowy, skoro samo pudło na nie to przedmiot godny prawdziwego arystokraty, wykonany z kunsztem i pieczą?
Sakwojaż na kapelusz należący do Fryderyka Chopina zachował się niestety bez kapelusza. Należy podkreślić, że zabytek nie jest po prostu ładnym pudełkiem. Składają się na niego cztery części: pudło z zamkiem, wyprofilowana pokrywa ze sprzączkami oraz dwie wkładki wewnętrzne naśladujące kształtem cylinder i rondo kapelusza.
Obiekt jest pokryty skórą w pięknym miodowym kolorze, napiętą na uformowanej w tubalne pudło grubej tekturze. Wewnętrzne wkładki – również z tektury – obłożono miękkim bordowym aksamitem, którego oryginalny, nietknięty promieniami słońca kolor możemy odkryć w nielicznych zakamarkach. Całości dopełniają detale: ślepe tłoczenia skóry w formie podwójnych linii, metalowe sprzączki, okrągły zamek, okucia i ścieg nici o równomiernym rysunku.
W Muzeum Chopina zabytek czeka na pełną konserwację. Z obserwacji można jednak stwierdzić, że obiekt był poddawany różnym miejscowym naprawom, być może nawet jeszcze w czasie użytkowania przez kompozytora. Szczególnie zastanawia zamek z kluczykiem – z pewnością został wymieniony, o czym świadczą zarówno uszkodzenia na skórze jak i dziura widoczna wewnątrz pudła.
Zniszczenia, które są widoczne na obiekcie, można podzielić na dwa typy: te wynikające ze sposobu użytkowania oraz te, na które miały wpływ warunki przechowywania: wilgotność względna powietrza, temperatura i światło. Sakwojaż na kapelusz jako rodzaj bagażu ulegał rozmaitym uszkodzeniom, które gołym okiem widać na powierzchni skóry – zarysowania, otarcia, zabrudzenia powierzchniowe, zachlapania, plamy, zacieki i miejscowe deformacje. Pokrycie wieka miejscami popękało, a odsłonięta mizdra zaczęła się pudrować – tak dzieje się, kiedy skóra jest przechowywana w miejscach zbyt ciepłych lub zbyt suchych.
Stąd właśnie wyjątkowa dbałość Muzeum Chopina o zapewnienie wilgotności względnej powietrza temperatury czy oświetlenia na stabilnym, odpowiednim dla tego typu bezcennych pamiątek na poziomie. Na pokrywie pudła wyraźnie zauważalny jest wpływ działania światła – pośrodku wieka widzimy jasny ślad, który wcześniej był zasłonięty paskiem mocującym. Czynniki środowiska zewnętrznego korelują ze sobą na korzyść (lub niekorzyść) obiektów – zbyt wysoka temperatura może powodować przesuszanie skór i pergaminów, a połączona z podwyższoną wilgotnością będzie sprzyjać rozwojowi mikroorganizmów. Z kolei zbyt niska temperatura będzie utrudniać obcowanie i pracę z obiektem.
Obiekty na podłożach ze skór lub pergaminów stanowią niewielki zbiór w Muzeum Fryderyka Chopina i w porównaniu z zabytkami na papierze wydają się być stosunkowo wytrzymałe. Warunki panujące w Muzeum – wilgotność, temperatura, ograniczenie światła w niektórych pomieszczeniach – uwzględniają wymogi ekspozycyjne wszystkich rodzajów prezentowanych obiektów zabytkowych.
Materiały / Muzeum Fryderyka Chopina
