Jan Matejko to bezsprzecznie najwybitniejszy przedstawiciel historyzmu w malarstwie polskim. Wystawa o przewrotnym tytule Matejko nieznany, prezentowana od 5 marca br. w Zamku Królewskim w Warszawie, rzuca światło na mniej znane i oczywiste obszary zainteresowań artystycznych mistrza. Dzieła na niej zgromadzone pochodzą głównie ze zbiorów prywatnych i jako takie niezmiernie rzadko prezentowane są publicznie.
To niecodzienna okazja, aby spojrzeć na twórczość Matejki z zupełnie nowej perspektywy.
Na wystawie można zobaczyć mniej znane dzieła autorstwa Jana Matejki – obrazy olejne, akwarele i rysunki. Publiczność będzie mogła zetknąć się z obrazami zaskakującymi tematyką czy z rysunkami stanowiącymi szkice do znanych lub mniej znanych kompozycji malarskich. Punktem odniesienia dla wypożyczonych na wystawę prac będą monumentalne dzieła historyczne mistrza wchodzące w skład stałej ekspozycji w Zamku Królewskim w Warszawie. Na ekspozycji znajdą się także Dzieje Cywilizacji w Polsce – cykl 12 obrazów pochodzących ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie.
Wśród eksponatów znajdzie się Portret czworga dzieci artysty, uważany za prawdziwe arcydzieło, jeden z obrazów najbliższych sercu samego malarza, a także wcześniejsze, niezwykle cenne dzieła jak na przykład Portret ostatniego pustelnika z góry św. Bronisławy, przedstawiający niespełna 19-letniego Matejkę, niedawno odkryty portret jego ukochanej siostry Marii czy malarski szkic portretowy Adama Sapiehy, który artysta następnie wykorzystał jako twarz księcia Witolda do monumentalnego obrazu Bitwa pod Grunwaldem.
Artystę pasjonowała także analiza psychologiczna. Zgłębiając zaś historię Polski, chciał odgadnąć kierunek rozwoju cywilizacji co doskonale ilustruje prezentowany na wystawie cykl Dzieje cywilizacji w Polsce: w latach 1888–1889 na 12 olejnych płótnach mistrz przedstawił swoje spojrzenie na najważniejsze, przełomowe wydarzenia w historii Polski. Niewielkie malarskie szkice powstały z myślą o stworzeniu cyklu monumentalnych kompozycji, z których ostatecznie udało mu się zrealizować tylko kilka.
Na wystawie nie zabraknie także wielkoformatowych kompozycji historycznych, które stanowią najbardziej reprezentatywną część dorobku Matejki. Wykreowane w wyobraźni wizje oparte na wydarzeniach historycznych, takie jak Kazanie Skargi czy Rejtan – Upadek Polski, wchodzące w skład stałej ekspozycji Zamku Królewskiego, także staną się częścią wystawy.
Kolekcję historycznych dzieł na czas wystawy poszerzono o takie obrazy jak Zaślubiny Świętopełka Rurykowicza z córką Bolesława Chrobrego czy Królowa Polski. Z psalmów Krasińskiego.
Wystawa Matejko nieznany. Dzieła z kolekcji prywatnych zorganizowana w Zamku Królewskim w Warszawie to nie tylko hołd dla twórczości mistrza, ale także okazja do głębszego zrozumienia jego potencjału artystycznego.
Wystawie będzie towarzyszył program edukacyjny, w tym m.in. wykłady poświęcone wybranym zagadnieniom z twórczości Jana Matejki.
